Partner van PRIMO Nederland in de ontwikkeling van risicomanagement in de publieke sector.
Risicomanagement – meer dan de som der delen
Het managen van risico’s en kansen is zonder enige twijfel één van de grootste uitdagingen geworden voor de publieke sector. Zeker nu we in een economische crisis zitten en ook de publieke sector met bezuinigingen en het nadrukkelijk maken van keuzes te maken heeft. Risicomanagement vraagt daarom juist ook de aandacht van de gemeenteraad. Met de paragraaf weerstandsvermogen in de begroting van 2010 heeft de gemeenteraad een kaderstellend instrument voor het implementeren van risicomanagement in handen.
Met de uitgave Risicomanagement – Meer dan de som der delen geeft Deloitte u een praktische handreiking voor de invoering of verdere verbetering van risicomanagement in uw gemeente. Risicomanagement gaat over bedrijfsvoering in brede zin en het gaat om externe focus op en kennis van netwerken in het bijzonder. En alleen door elkaars kennis te bundelen ontstaat collectieve intelligentie. Risicomanagement bestaat dan ook voor een groot deel uit samenwerking, creativiteit en communiceren: luisteren, praten en vervolgens doen!. De publicatie biedt daarom vooral een set van instrumenten om de dialoog over risico’s, kansen en acties aan te gaan (voor meer informatie Rob Dubbeldeman, Frank van Kuijck en/of Rein-Aart van Vugt).
Voorwoord Arie Elsenaar, Voorzitter industry lokaal bestuur Deloitte
Risicomanagement is een onderwerp dat zich steeds meer kan verheugen op een warme belangstelling. Beursgenoteerde ondernemingen, midden- en klein bedrijf, maar ook de overheid maken meer en meer werk van risicomanagement. Het houdt ons dagelijks bezig. Het gaat dan echter vaak niet zozeer over het opzetten van een dergelijk risicomanagementsysteem, maar juist over het ons verdedigen bij het falen of het ontbreken van een dergelijk systeem. Kranten berichten bijna dagelijks hierover. De kredietcrisis, schandalen in de vastgoedsector, fraude, etc. worden één op één gelinkt aan het ontbreken van een
goed risicomanagementsysteem of aan het falen van de juiste werking ervan. Gelukkig zijn er ook voorbeelden van organisaties die echt werk maken van risicomanagement.
De vraag die zich voordoet is “Wat is een goed risicomanagementsysteem? Een goed systeem van risicomanagement is te zien als een ‘permanente’ alertheid op wijzigingen in uw organisatie en haar omgeving zodat u hierop kan inspelen. Hierdoor, zo ben ik overtuigd, ontstaan kansen en voordelen wanneer u hierop inspeelt. Risicomanagement kan hierdoor een belangrijke impuls geven aan het realiseren van doelstellingen en biedt voordelen bij de verandering en ontwikkeling van uw organisatie.
Vaak wordt de nadruk gelegd op de instrumentele kant van risicomanagementsystemen, maar deze systemen staan of vallen met de juiste werking ervan. Dat kan alleen wanneer er ook aandacht besteed wordt aan de cultuurkant van risicomanagementsystemen. De wil en het vermogen van mensen om dergelijke systemen ook effectief te kunnen laten werken. Met toekijken hoe iets in het honderd loopt komt u niet veel verder. Ook het optuigen van duizend en één maatregelen helpt u vaak niet in de sfeer van creativiteit en ondernemerschap. Immers het is een utopie dat alle risico’s voorzienbaar en te voorkomen zijn. Adequaat signaleren (alertheid) en handelen is dan het devies. Met name het vorm en inhoud geven aan de cultuurkant is zo mogelijk nog belangrijker dan de instrumentele kant. Voorwaar geen eenvoudige opgave.
Dit boek biedt de nodige handvatten voor gemeentelijke organisaties, en ook andere organisaties, om een dergelijk systeem op te zetten en in te richten. De kunst is om juist die elementen te kiezen die relevant zijn voor uw organisatie. U wordt daarbij geholpen door praktische voorbeelden van vergelijkbare organisaties waar (delen van) een risicomanagementsysteem succesvol is/zijn geïmplementeerd.
Wij zijn verheugd dat een aantal gemeenten bereid is gevonden om dit project mede te ondersteunen en mee te werken aan de totstandkoming van dit boek. Daarnaast zijn er tal van organisaties en personen, waaronder Primo Nederland en Primo Europe, die veel energie stoppen in het op de kaart zetten van risicomanagement bij gemeenten.
Dit boek brengen wij uit in de ‘governancereeks gemeenten’ omdat risicomanagement een peiler is waar het proces van sturen, beheersen, verantwoording afleggen en toezicht houden op rust. Ik hoop echter dat de inhoud van dit boek u juist onrustig maakt en u verdere prikkels en inspiratie geeft om verder te komen in het proces van implementatie van een op uw maat gesneden risicomanagementsysteem. Ik wens u veel leesplezier en inspiratie toe.
Weet u welke risico’s uw organisatie loopt? Weet u hoe deze van invloed zijn op de realisatie van uw doelstellingen? Heeft u inzichtelijk welke risico’s u wel wil lopen en welke risico’s u liever niet loopt?
Toezichthouders in de financiële sector hebben de laatste jaren veel aandacht besteed aan risicomanagement. Daarnaast legt wet- en regelgeving als Solvency II en Basel III belangrijke eisen op aan risicomanagement binnen respectievelijk verzekeraars en banken. Dit is echter slechts de verplichte kant van risicomanagement. Weet u dat risicomanagement u ook kan helpen uw organisatie beter en slimmer te beheersen en de kosten van beheersing te reduceren? Hiermee biedt het u kansen. Kansen om uw kapitaal aan te wenden voor lucratievere zaken.
Deloitte Financial Risk Management helpt u bij het inrichten van risicomanagement zodat het aansluit bij de strategie van uw organisatie. Hiermee vergroot u uw kansen om uw doelstellingen te realiseren. Hierbij redeneren wij vanuit een integrale benadering voor het management van zowel financiële als niet-financiële risico’s zoals dit door de huidige wet- en regelgeving gevraagd wordt. Door risico’s expliciet te benoemen, relaties tussen verschillende soorten risico’s te benoemen en te bepalen tot op welke hoogte u deze risico’s wil aanvaarden of beheersen, kunt u uw aandacht verschuiven van het beheersen van risico’s naar het zoeken van nieuwe kansen zonder daarvoor concessies te doen.
Enkele voorbeelden van FRM diensten die u zeker helpen bij risicomanagement zijn:
- Het definiëren van uw risk appetite en bijbehorende tolerantie grenzen.
- Het ontwikkelen van uw risicomanagement proces dat bij uw organisatie past.
- Het implementeren van een risicomanagement systeem waarmee organisatiebreed zowel financiële als niet-financiele risico’s gemanaged kunnen worden (Enterprise Risk Management).
- Het benoemen en evalueren van risico’s en bijbehorende beheersmaatregelen.
- Het trainen van mensen op het gebied van risicomanagement.
